---

Het leefgebied van de Roodstaart

Hoe herken je een gekraagde roodstaart?

De soort (Latijnse naam Phoenicurus phoenicurus) behoort tot de familie van de vliegenvangers. De vogel is relatief klein, ongeveer 13 tot 14,5 centimeter lang. Toch valt hij vaak op door zijn contrasterende kleuren.

Kenmerken van het mannetje:

• Oranje-rode borst en buik
• Zwarte keel
• Wit voorhoofd
• Grijze kruin en rug
• Opvallende roestrode staart

Het mannetje gebruikt zijn staart vaak als herkenbaar signaal: hij trilt er regelmatig mee terwijl hij op een tak zit.

Gekraagde roodstaart vrouwtje

Het gekraagde roodstaart vrouwtje ziet er een stuk subtieler uit dan het mannetje. Dat maakt het soms lastig om haar te herkennen.

Kenmerken van de vrouw:

• Lichtbruin tot grijs verenkleed
• Beige of lichtgekleurde onderzijde
• Minder contrast in het gezicht
• Ook een roestrode staart

Omdat het gekraagde roodstaart vrouw minder fel gekleurd is, wordt zij soms verward met de zwarte roodstaart. De warmbruine tinten en lichte keel zijn echter belangrijke herkenningspunten.

Het geluid van de gekraagde roodstaart

Veel vogelliefhebbers herkennen de vogel eerder aan zijn zang dan aan zijn uiterlijk. Het gekraagde roodstaart geluid is namelijk vrij uniek.

De zang bestaat meestal uit drie delen:

1. Een korte, raspende of knarsende opening
2. Een reeks melodieuze tonen
3. Snelle, heldere fluittonen

De zang klinkt gevarieerd en kan per vogel iets verschillen. Vooral in het voorjaar laten mannetjes hun zang horen om een territorium te verdedigen en een partner te lokken.

Het geluid van de gekraagde roodstaart hoor je meestal vanaf een opvallende zitplaats, zoals een boomtak, paaltje of dakrand.

Waar leeft de roodstaart?

De soort houdt van halfopen landschappen met een afwisseling van bomen en open plekken. Denk aan:

• oude bossen met weinig ondergroei
• parkachtige landschappen
• boomgaarden
• heidevelden
• landelijke erven

Ook in tuinen kan de vogel voorkomen, vooral als er oude bomen staan en voldoende voedsel aanwezig is.

De vogel broedt in holen en nestkasten. Vaak gebruikt hij oude spechtengaten of natuurlijke holtes in bomen. Soms nestelt hij zelfs dicht bij de grond.

Voedsel van de gekraagde roodstaart

De roodstaart is voornamelijk een insecteneter. Zijn dieet bestaat onder andere uit:

• vliegen
• kevers
• rupsen
• spinnen
• andere kleine insecten

De vogel jaagt vaak vanaf een uitkijkpost. Vanaf een tak of paaltje duikt hij naar de grond om een insect te vangen. In het najaar eet hij ook bessen en andere kleine vruchten.

Broeden en voortplanting

Het broedseizoen begint meestal in april of mei. De vogels keren vaak terug naar dezelfde plek waar ze eerder hebben gebroed.

Typische kenmerken van het broedgedrag:

• 2 legsels per jaar
• meestal 6 tot 7 eieren
• broedduur: ongeveer 12 tot 14 dagen
• jongen vliegen na circa 2 weken uit

De jongen worden gevoerd met insecten, die door beide ouders worden verzameld.

Trekgedrag: een lange reis naar Afrika

In tegenstelling tot sommige andere roodstaarten overwintert deze soort niet in Nederland. Na het broedseizoen vertrekt hij naar Afrika.

De meeste vogels overwinteren in de Sahel-regio, ten zuiden van de Sahara. In het voorjaar keren ze terug naar Europa. De eerste exemplaren verschijnen meestal vanaf eind maart of april.

Deze indrukwekkende trektocht maakt de vogel tot een echte langeafstandstrekker.

Hoe help je deze vogel in je tuin?

Wil je de kans vergroten dat deze zangvogel jouw tuin bezoekt? Dan kun je een paar eenvoudige maatregelen nemen.

Tips voor een vogelvriendelijke tuin:

• Hang een geschikte nestkast op
• Laat insectenrijke planten groeien
• Gebruik geen pesticiden
• Zorg voor struiken en bomen
• Laat een deel van de tuin natuurlijk

Nestkasten met een langwerpige invliegopening worden vaak goed geaccepteerd door deze soort.

Veelgestelde vragen over de gekraagde roodstaart

Hoe klinkt het gekraagde roodstaart geluid?

De zang begint meestal met een raspende toon, gevolgd door melodieuze klanken en snelle fluittonen. Vooral in het voorjaar zingen de mannetjes veel om hun territorium af te bakenen.

Wat is het verschil tussen een mannetje en een gekraagde roodstaart vrouwtje?

Het mannetje heeft een opvallende oranjerode borst, zwarte keel en wit voorhoofd. Het vrouwtje is veel subtieler gekleurd en heeft een lichtbruin verenkleed.

Wanneer kun je de gekraagde roodstaart in Nederland zien?

De vogels keren meestal terug tussen eind maart en april. Na het broedseizoen vertrekken ze weer richting Afrika.

Waar nestelt een roodstaart?

De soort is een holenbroeder. Hij gebruikt natuurlijke boomholtes, spechtengaten of nestkasten.

Is de gekraagde roodstaart zeldzaam?

De soort komt nog steeds voor in Nederland, maar is minder algemeen dan vroeger. Veranderingen in leefgebied spelen hierbij een belangrijke rol.

Bekijk Alle Nederlandse Tuinvogels!